I. Dünya Savaşı sırasında noel’de tarafların savaşı durdurduğunu ve birlikte vakit geçirdiklerini ve Almanya ile İngiltere’nin futbol maçı yaptıklarını biliyor muydunuz?
Bugün bu orta sınıf geçmiş zamanın bir kaç kalıntısından; Servet sahibi olma heveslisi bir kaç kişiden, sanayici şövalyelerden ve spekülatörlerden oluşmaktadır. Bunlardan en fazla birisi zengin olurken, geri kalanı ise iflas etmektedir.
Türkiye’de olanlar öylesine harikadır ki, anayasayı uzun müddet devam ettireceklerini sanmıyorum. Irklarının ve dinlerinin tesirinde yeniden şiddete ve düzensizliğe kayacaklardır. Bu vaziyet kudretli bir askeri diktatörlük doğurabilir, fakat şimdiden bunu kestirmek zordur.
Kudretli reformlar yapmış bir Türkiye, Avrupa diplomasisine çok kudretli tesirlere sahip olabilir. Yapılan reformları tutuyor görünüp onlara cesaret verelim, fakat Ruslara da Türkleri tutuyor intibaını vermeyelim.
Biz her fırsatta Ruslarla müşterek harekete hazır olduğumuzu göstermeliyiz…
Sir E. Grey’den, Sir G. Lowther’e Gizli mektup.
(Yayınlanmış İngiliz gizli belgeleri, Sahife No: 266, Vesika No.207 - 11 Ağustos 1908)
Tam 102 yıl geçmiş ve değişen hiç birşey yok değil mi ortada?
